1 kwietnia 2024 wchodzą w życie akty prawne, zmieniające treść dwóch rozporządzeń:

  • Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,
  • Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Obie nowelizacje dotyczą bardzo istotnych zmian pod kątem akustyki dla architektów oraz akustyków. W niniejszym artykule przyjrzymy się najważniejszym zmianom w przepisach z punktu widzenia akustyki oraz określimy ich wpływ na projektowanie budynków mieszkalnych przez architektów

Zmiany zapisów w warunkach technicznych

W pierwszym kroku przeanalizujemy zmiany w „warunkach technicznych”:

Jest Będzie

§ 326. 2. 1) ścian zewnętrznych, stropodachów, ścian wewnętrznych, okien w przegrodach zewnętrznych i wewnętrznych oraz drzwi w przegrodach wewnętrznych – od dźwięków powietrznych;

§ 326. 2. 1) ścian zewnętrznych, stropodachów, ścian wewnętrznych, okien w przegrodach zewnętrznych i wewnętrznych oraz drzwi w przegrodach wewnętrznych – od dźwięków powietrznych, z tym że drzwi wejściowe do mieszkania z klatki schodowej lub korytarza komunikacji ogólnej powinny mieć izolacyjność akustyczną nie mniejszą niż 37 dB”

Zmiana tego artykułu wnosi niewiele. Dopisano o konieczności stosowania drzwi wejściowych do mieszkania o izolacyjności nie mniejszej niż 37 dB. Nie napisano niestety o jaki parametr chodzi, a w akustyce jest ich wiele.

Potrzebujesz analizy akustycznej?

Jesteśmy gotowi na nadejście nowych przepisów

Według obowiązującej normy PN-B-02151-3:2015, drzwi między klatką schodową i/lub korytarzem komunikacji ogólnej a dowolnym pomieszczeniem w mieszkaniu powinny charakteryzować się izolacyjnością:

  • RA1R ≥ 30 dB, w przypadku gdy w mieszkaniu znajduje się przedpokój oddzielony drzwiami od pozostałej części mieszkania
  • RA1R ≥ 35 dB w sytuacjach innych niż powyżej (brak przedsionka).

Zgodnie z definicją normy PN-B-0251-3:2015, zależność między wskaźnikiem RA1 oraz RA1R (wskaźnikiem projektowym) jest następująca:

RA1 = RA1R +2dB

Czyli, w przypadkach gdy w mieszkaniu nie znajduje się wydzielony przedpokój, izolacyjność drzwi wejściowych powinna wynosić: RA1 ≥ 37 dB.

Trudno zatem jednoznacznie określić, co ustawodawca miał na myśli wprowadzając taki zapis. W naszej ocenie w zasadzie tylko niweluje to możliwość zastosowania niższej izolacyjności w przypadku zastosowania przedpokoju. Biorąc pod uwagę, że w dzisiejszej architekturze przedsionki są rzadko stosowane, przepis prawdopodobnie nie wnosi wiele nowego. Wysłaliśmy m.in. w tej sprawie zapytanie do Ministerstwa. Artykuł zostanie uzupełniony jak tylko dostaniemy odpowiedź.

                                         

Jest Będzie

§ 326. po ust. 4

4a. Ściany wewnętrzne i stropy oddzielające lokale mieszkalne w budynku mieszkalnym jednorodzinnym powinny spełniać wymagania akustyczne jak dla przegród między lokalami mieszkalnymi w budynku mieszkalnym wielorodzinnym określone w Polskiej Normie dotyczącej wymaganej izolacyjności akustycznej przegród w budynkach.

Zapis ten jednoznacznie określa jaka powinna być izolacyjność akustyczna przegród w budynkach jednorodzinnych dwulokalowych, z których często składa się zabudowa szeregowa. Do tej pory przepisy nie były jednoznaczne, czy należy w takiej sytuacji stosować wymagania wysokie jak dla zabudowy bliźniaczej, czy niskie jak dla budynku jednorodzinnego. Według interpretacji PKN, powinno stosować się wymagania wyższe, jednak brakowało jasnego i konkretnego opisania, jak takie budynki projektować.

Zmiana zatem powinna raz na zawsze uporządkować kwestie słabej izolacyjności w budynkach szeregowych, co nas bardzo cieszy.

Jest Będzie

326. po ust. 4

4b. W budynku mieszkalnym:

1) jednorodzinnym z dwoma lokalami,

2) jednorodzinnym w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej,

3) wielorodzinnym

–  wykonywanie robót budowlanych w lokalu nie może pogorszyć wymagań akustycznych określonych w analizie w zakresie rozwiązań technicznych i materiałowych mających na celu spełnienie wymagań akustycznych, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.”;

Do tej pory nigdzie w przepisach nie było jednoznacznie opisane, że wykonanie robót budowlanych nie może pogorszyć wymagań akustycznych. Częstym scenariuszem jest to, gdy właściciel mieszkania wykonuje zmiany lokatorskie, np. przesuwa ściany lub instaluje warstwy wykończeniowe podłogi i nie wykonuje odpowiedniej izolacji akustycznej, co prowadzi do problemów z przenoszeniem dźwięków. Przepis ten w jednoznaczny sposób opisuje, że jakiekolwiek zmiany lokatorskie i prace wykończeniowe nie mogą pogorszyć projektowanych warunków.

Istotne jest, że nie wolno pogorszyć warunków akustycznych określonych w analizie, w zakresie rozwiązań technicznych i materiałowych. Przepis nie odnosi się do obowiązującej normy, tylko do wymagań analizy. Jeżeli zatem analiza przewidywała, że ściana międzylokalowa, przy zastosowaniu określonych rozwiązań technicznych ma spełnić warunek R’A1 ≥ 54 dB, to w myśl takiego zapisu nie dopuszcza się zmniejszenia wartości poniżej R’A1 = 54 dB, a nie R’A1 = 50 dB, jak dopuszcza norma.

Wydaje się, że ten zapis może być trochę kontrowersyjny, bo analiza na etapie projektu zawsze jest obarczona jakąś niepewnością. Dużo jaśniejsze byłoby odniesienie się do wyników pomiaru terenowego, ale do tego potrzebne byłoby wprowadzenie odbiorów akustycznych budynków lub innych regulacji. W obecnej chwili trudno zatem będzie jednoznacznie sprawdzić, jak roboty budowlane wpłynęły na wymagania akustyczne.

 

Warunki techniczne - nowe normy

Kolejne istotne zmiany dotyczą nowelizacji norm, powołanych w załączniku do warunków technicznych. W poniższym rozdziale przedstawiono zmiany w tym zakresie oraz opisano ich wpływ na projektowanie budynków.

Jest Będzie

PN-B-02151-02:1987

PN-B-02151-2:2018-01

Norma PN-B-02151-2:2018 w znacznym stopniu zaostrza wymagania dotyczące dopuszczalnych poziomów hałasu w pomieszczeniach. Najważniejsze z nich to:

1. Zmiana stałej czasowej SLOW na FAST.

Stała czasowa określa szybkość, z jaką poziom zmierzony na mierniku poziomu dźwięku „nadąża” za zmianami poziomu hałasu. Do tej pory, mierząc ze stałą czasową SLOW, mierniki były dość „leniwe” i w przypadku hałasu nieustalonego, jak np. uderzenia bramki przeciwpożarowej czy spuszczanie wody w kanalizacji, nie powodowały aż tak dużych przekroczeń, jak przy zastosowaniu stałej czasowej FAST. Dla przykładu, pomiary wykonane dla spuszczania wody w kanalizacji wykazują różnicę ok. 3-4 dB pomiędzy stałymi czasowymi. 3 dB to podwojenie energii akustycznej. Oznacza to naprawdę sporą różnicę dla nieustalonego hałasu i spore zmiany w sposobie doboru i zabezpieczenia urządzeń technicznych w budynku, jak chociażby:

  • odpowiednia wibroizolacja wciągarki do windy i prowadnic,
  • samozamykacze i zmiany elektrozaczepów w drzwiach na cichsze zamki,
  • zamiana rur kanalizacyjnych w szachtach na ciche.

I wiele innych.

2. Brak czasu odniesienia dla poziomu równoważnego i pór doby

Wcześniej, mierząc według normy 02151-2:1987 poziom dźwięku równoważny (w uproszczeniu powiedzmy, że uśredniony w czasie) mierzyło się i określało w pełnym czasie odniesienia, czyli 8 najbardziej niekorzystnych godzin w ciągu dnia i najbardziej niekorzystne 0,5 godziny w ciągu nocy.

Do tej pory, dopuszczalny poziom dźwięku równoważnego LAeq w porze dziennej w lokalach mieszkalnych wynosił 35 dBA, a porze nocnej 25 dBA. Oznaczało to, że mając np. hałas LAeq = 50 dBA w pokoju mieszkalnym, w ciągu dnia hałas ten mógł występować przez ok. 900 sekund, a w nocy ok. 5 sekund, aby poziom dopuszczalny według normy był dalej zachowany. Daje to spore możliwości dla generowania hałasów stałych i przerywanych, jak np. testowanie raz w miesiącu wentylacji oddymiającej, czy używanie wentylacji oddymiającej do przewietrzenia garażu.

W nowelizacji normy nie uwzględnia się czasu odniesienia. Uwzględnia się jedynie cykle pracy urządzenia. Czyli, jeżeli zmierzony poziom cyklu wyniesie LAeq = 50 dBA, to norma jest przekroczona o 25 dB w ciągu nocy i dnia, bo nie przewiduje się różnych poziomów dźwięku dla dnia i nocy. Dla akustyków jest to ułatwienie pod kątem oceny hałasu (mniej pomiarów w środku nocy), ale pod względem projektowania istotnie zaostrza to wymagania.

3. Uwzględnienie oceny hałasu niskoczęstotliwościowego i impulsowego

Do tej pory pomiary wykonywało się z ważeniem krzywą częstotliwościową A, która w przybliżeniu odpowiada temu, jak słyszy człowiek. Ma ona jednak pewne wady, bo nie uwzględnia uciążliwości hałasu. Hałas, np. skrobania paznokciami po tablicy i szum morza może mieć ten sam poziom dźwięku, ale uciążliwość tych dźwięków będzie całkowicie inna.

Nowelizacja normy uwzględniła ten fakt poprzez wprowadzenie poprawek na hałas impulsowy (np. trzaśnięcia drzwiami), tonalny (np. hałas nieodpowiednio odizolowanych pomp wody), czy niskoczęstotliwościowy (np. wentylacja, pompy). W przypadku występowania któregokolwiek rodzaju hałasu o zwiększonej uciążliwości, należy dodać do wyniku korektę o wartości k = 5 dB.

Jest Będzie

PN-B-02156:1987

PN-EN ISO 10052:2007

PN-EN ISO 16032:2006

Normy te mają całkowicie inną technikę pomiaru, uwzględniając np. hałas niskoczęstotliwościowy w narożnikach pomieszczenia czy wskaźnik korekcyjny na czas pogłosu pomieszczenia i analizę częstotliwościową sygnału. Z perspektywy akustyków, jest to duża zmiana, jednak bez wielu wykonanych badań trudno jednoznacznie na tym etapie ocenić, czy sposób oceny może jakoś wpłynąć na sposób projektowania.

Jest Będzie

PN-EN ISO 140-4:2000

PN-EN ISO 16283-1:2014-05,

PN-EN ISO 16283-1:2014-05/A1:2018 – 02

Zmiany normy w zakresie izolacyjności przegród wewnętrznych są w zasadzie kosmetyczne i nie będą w żaden sposób wpływać na projektowanie. Zmiana jest dobra, bo do tej pory norma PN-B-02151-3:2015 zalecała wykonywać badania zgodnie z normą PN-EN ISO 16283-1:2014-05, ale w warunkach technicznych dalej obowiązującą była stara norma PN-EN ISO 140-4. Rodziło to trochę niejasności, dlatego dobrze, że Ministerstwo w końcu ujednoliciło zapisy. Czekamy niecierpliwie na wdrożenie kolejnych norm z serii PN-EN ISO 16283. Może przy kolejnej nowelizacji…

wskaźniki izolacyjności akustycznej - laboratorium

Specjalistka ds. akustyki podczas rozstawiania stanowiska do pomiarów hałasu zewnętrznego pod planowaną inwestycję

Szczegółowy zakres i forma projektu budowlanego

W zasadzie w całym rozporządzeniu jest jedna zmiana, wpływająca na kwestie projektowania i akustyki budowlanej, ale za to jest to bardzo istotna zmiana:

Jest

Będzie

§ 23 Część opisowa projektu technicznego obejmuje co najmniej: 

4) rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe wewnętrznych i zewnętrznych przegród budowlanych;

§ 23 Część opisowa projektu technicznego obejmuje co najmniej: 

4a) analizę w zakresie rozwiązań technicznych i materiałowych, mających na celu spełnienie wymagań akustycznych wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, zawierającą w szczególności informację o:

a) poziomie hałasu w sąsiedztwie budynku,

b) poziomie wymaganych izolacyjności akustycznych przegród w budynku, w tym dla przegród pomiędzy lokalami, okien, drzwi wejściowych do lokali, 

c) wyrobach budowlanych zapewniających wymaganą izolacyjność akustyczną przegród, o których mowa w lit. b,

d) dopuszczalnym poziomie hałasu oraz dźwięku przenikających do w pomieszczeń budynku oraz o sposobie spełnienia tych wymagań

 – w przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami, budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie  szeregowej  lub  bliźniaczej lub budynku mieszkalnego wielorodzinnego;”.

Opisując w skrócie, każdy budynek jednorodzinny dwulokalowy, szeregowy, bliźniak, czy budynek wielorodzinny mają obowiązek wykonania „analizy akustycznej” na etapie projektu technicznego. Ze wszystkich opisywanych zmian, ta jest chyba największa i najważniejsza. Oznacza konieczność wykonania analizy dla budynków, które bardzo często ze względu na koszty operatów akustycznych były pomijane. Pytanie, czy słusznie, bo w Falcon Acoustics mamy dużo skarg mieszkańców na problemy akustyczne w budynkach, np. szeregowych. Mamy nadzieję, że te zmiany pomogą w zapewnieniu komfortu mieszkańcom i zmniejszą liczbę reklamacji. Warunkiem jest jednak rzetelne wykonanie takiej analizy. A na co należy zwrócić uwagę? Skąd wiedzieć, czy operat akustyczny został wykonany poprawnie? Sprawdź nasze porady: jak sprawdzić, czy analiza akustyczna została wykonana poprawnie?

Przeanalizujmy poszczególne punkty, które musi zawierać analiza:

„a) poziomie hałasu w sąsiedztwie budynku”

Rozporządzenie nie precyzuje, jak należy określić poziom hałasu zewnętrznego. Są jednak na to trzy podstawowe metody, opisane w normie PN-B-02151-3:2015: mapy akustyczne, symulacje hałasu i pomiary. Metodę należy dobrać odpowiednio do wielkości inwestycji i rodzajów występującego hałasu.

Chociaż mapy akustyczne są najłatwiejszym sposobem na określenie hałasu zewnętrznego, mają one szereg ograniczeń i rzadko kiedy są wystarczające na potrzeby analizy akustycznej. Nawet norma PN-B-02151-3:2015 informuje wprost:

„Jeżeli do wyznaczenia (hałasu zewnętrznego – przyp. autora) korzysta się z mapy akustycznej danego terenu, to do wartości przyjętych z mapy należy wprowadzić ewentualną poprawkę uwzględniającą zmiany poziomu hałasu zewnętrznego na wysokości powyżej 4m, oraz zmiany związane z lokalnymi warunkami rozprzestrzeniania się dźwięku, określone na podstawie obliczeń lub/i uzupełniających pomiarów akustycznych.”

Dużo lepiej wykonać własne pomiary hałasu i/lub natężenia ruchu, a następnie określić dokładny rozkład hałasu na elewacji budynku, aby możliwie dobrze zoptymalizować izolacyjność akustyczną okien. W przypadku małych inwestycji w cichej okolicy, może to nie być konieczne, jednak z reguły pomiary i/lub symulacja hałasu są konieczne.

„b) poziomie wymaganych izolacyjności akustycznych przegród w budynku, w tym dla przegród pomiędzy lokalami, okien, drzwi wejściowych do lokali,”

Punkt ten wprost nakazuje podanie wymagań dla przegród wewnętrznych i zewnętrznych. Wymagania dla takich przegród opisane są w normie PN-B-02151-3:2015. Należy je zatem przytoczyć i określić, które wymagania z normy mają zastosowanie w danym przypadku.

„c) wyrobach budowlanych zapewniających wymaganą izolacyjność akustyczną przegród, o których mowa w lit. b,”

 Zapis wprost nakazuje wpisać, jakie wyroby budowlane spełnią wymagania opisane w punkcie powyżej dla przegród wewnętrznych i zewnętrznych. Nie nakazuje wprost przedstawienia obliczeń. Jednakże, bez wykonania poprawnych obliczeń, zgodnych z normami serii PN- EN ISO 12354, nie można jednoznacznie stwierdzić, że dany materiał budowlany spełni określone wymagania, ponieważ producenci dysponują wynikami badań laboratoryjnych, a one nie uwzględniają przenoszenia bocznego między pomieszczeniami, które występuje w warunkach pozalaboratoryjnych, i które zgodnie z wymaganiami według PN-B-02151-3:2015 musi zostać uwzględnione.

Podobnie, izolacyjność przegród zewnętrznych musi zostać obliczona w odniesieniu do poziomu hałasu zewnętrznego z uwzględnieniem wypadkowej izolacyjności wszystkich elementów przegrody, ich liczby oraz powierzchni. Dopiero poprawne wykonanie obliczeń pozwoli spełnić wymagania normy PN-B-02151-3:2015.

„d) dopuszczalnym poziomie hałasu oraz dźwięku przenikających do w pomieszczeń budynku oraz o sposobie spełnienia tych wymagań – w przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami, budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej lub budynku mieszkalnego wielorodzinnego;.”

Punkt ten nakazuje podać dopuszczalne poziomy dźwięku (np. od wyposażenia technicznego budynku) i wskazać sposób spełnienia wymagań. Konieczne zatem będzie przeprowadzenie analizy, w której projektant akustyk wykaże, że zastosowano odpowiednie środki do zabezpieczenia. Ten punkt jest dość niejednoznaczny, bo w polskich przepisach nie są nigdzie powołane normy do wykonania obliczeń lub wytyczne do izolacji urządzeń technicznych w budynku. Duża część zatem tej analizy będzie oparta na doświadczeniach empirycznych i na deklaracjach producenta.

Potrzebujesz analizy akustycznej?

Jesteśmy gotowi na nadejście nowych przepisów

Podsumowanie

W niniejszym artykule przedstawiono najważniejsze zmiany w rozporządzeniu w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz tzw. „warunkach technicznych”. Przepisy nakładają szereg obowiązków na projektantów, zacieśniają i standaryzują współpracę akustyków z architektami. Jednocześnie, brakuje wyjaśnień i komentarzy pozwalających jednoznacznie określić, jak należy podchodzić do poszczególnych aspektów nowych przepisów. Sprawa jest dość skomplikowana, ale w Falcon Acoustics wiemy jedno – my na nowe przepisy jesteśmy przygotowani!

Dane firmy

Falcon Acoustics Hubert Jastrzębski

ul. Siennicka 29B/3

04-394 Warszawa

NIP: 821-258-33-29

Adres biura Warszawa

ul. Biskupia 12

04-216 Warszawa

Adres biura Poznań

ul. Grunwaldzka 19, lok. 2.18

60-782 Poznań

 

Jesteśmy członkami Polskiego Towarzystwa Akustycznego